Nghề cắt tóc: Ngồi một chỗ biết chuyện thế giới

Cắt tóc là nghề ngồi một chỗ biết chuyện thế giới. Ông Tuấn nói rằng sức hấp dẫn của quán tóc vỉa hè như của ông chính là những câu chuyện thời sự mà cả thợ và khách quan tâm bàn luận sôi nổi.




Người thợ già tập trung vào công việc. Ảnh: Lê Loan.

Cứ khoảng 8h sáng, một người đàn ông lại xuất hiện dọn chiếc ghế nệm màu đen cũ kỹ ra góc đường Tôn Đức Thắng (TP HCM), chờ khách đến cắt tóc. Ông là Nguyễn Văn Tuấn, thợ cắt tóc trên vỉa hè này 18 năm qua.

25 tuổi bắt đầu cầm kéo, đến nay ông Tuấn đã có thâm niên 35 năm trong nghề hớt tóc và trụ ở góc phố này kể từ năm 1994.


Quán cắt tóc của ông Tuấn trên vỉa hè Tôn Đức Thắng. Ảnh: Lê Loan.

Mỗi sáng lại dọn ghế ra góc phố trung tâm Sài Gòn, gần 20 năm qua ông thợ cắt tóc chứng kiến nhiều sự đổi thay của thành phố. Ông nói rằng so với thời kỳ những năm 90, đường phố giờ đông vui tấp nập người qua lại, nhiều nhà cao tầng mọc lên thay những ngôi nhà xập xệ trước kia. Nhưng quán hớt tóc của ông thì vẫn thế. Vẫn cái kéo, chiếc tông đơ bằng tay, bình xịt nước… những dụng cụ đơn giản, gọn nhẹ bỏ vừa trong chiếc túi nhỏ hàng ngày theo chủ từ quận Bình Thạnh đến nơi làm việc trên chiếc xe đạp cũ.

Cắt tóc là nghề ngồi một chỗ biết chuyện thế giới. Ông Tuấn nói rằng sức hấp dẫn của quán tóc vỉa hè như của ông chính là những câu chuyện thời sự mà cả thợ và khách quan tâm bàn luận sôi nổi.

“Chúng tôi bàn chuyện Đông Tây cổ kim, tin tức báo chí hàng ngày. Thợ với khách cứ phụ họa thêm, vì thế mà chẳng khi nào hết chuyện”, ông Tuấn nói trong luôn tay nhấp kéo tỉa gọn mái tóc cho khách.

Chờ đến lượt mình, người khách Nguyễn Hùng đang bàn tán về vụ nuôi cá tra rồi xuất sang Mỹ, cười góp chuyện: “Hớt tóc mát mẻ lại được bàn chuyện thiên hạ, đúng chất vỉa hè”.

Ngày nay, nhiều salon tóc mọc lên với những công nghệ làm đẹp hiện đại, người thợ trẻ tuổi luôn bắt kịp xu hướng của giới trẻ kiêm tạo mẫu tóc, hấp duỗi, uốn, tỉa tót... Cùng đó, những người hành nghề hớt tóc hè phố ngày càng hiếm hoi. Song giữa trung tâm thành phố, trên phố Lý Tự Trọng hay Ngô Văn Năm, vẫn có những quán tóc vỉa hè nho nhỏ.

Chỉ cần một chiếc gương gắn trên tường phố, cái ghế cũ và bộ đồ nghề đơn giản, thợ cắt tóc đã có thể phục vụ khách. Đó là những người phải mưu sinh nhưng không điều kiện thuê mặt bằng. Hơn nữa “Mình ngồi ở đây nhiều người biết mặt rồi, thay đổi chỗ sẽ chẳng có khách”, một thợ tóc bên đường Lý Tự trọng chia sẽ.

Một thợ cắt tóc khác cho biết, khách "vỉa hè" nhưng không chỉ dân lao động phổ thông, chạy xe ôm, mà có cả trí thức. Nói như ông Trần Văn Tuân, một kỹ sư cơ khí: “Hớt tóc vỉa hè vừa rẻ , vừa tiện lợi lại khỏi phải đợi xếp hàng, không khí mát mẻ”.

Hớt tóc vỉa hè đã từng là nét đẹp của Sài Gòn những năm 90. Cuộc sống khó khăn, ngày càng có nhiều người thợ từ bỏ kéo, bỏ vỉa hè để làm những nghề khác thu nhập cao hơn. Số người trụ lại với nghề, bởi theo ông Tuấn “không làm nghề này thì không biết phải làm gì khác”.


Theo: VnExpress

Làng nghề cắt tóc giữa thủ đô

Không mấy ai biết ngay giữa lòng Thủ đô vẫn tồn tại một ngôi làng nổi tiếng với nghề “vít đầu vít cổ thiên hạ” vang bóng một thời của kinh thành Thăng Long xưa, từng đi vào trong ca dao: “Kim Liên xanh vỏ đỏ lòng/Đàn ông cắt tóc, đàn bà hái rau”. Từ Nam chí Bắc, nói tới thợ cạo làng Kim Liên ai cũng biết tiếng. Thời hoàng kim nhất đã trôi qua, trầm luân bao phen. Sau nhiều năm mai một, làng đã bắt đầu khôi phục nghề cắt tóc truyền thống.
Tích xưa, truyện cũ

Theo các cụ cao niên, từ lâu ở Kim Liên đã lưu truyền giai thoại về ông thầy địa lý Tả Ao có lần đi qua làng. Lúc dừng chân ngồi uống nước, ông đã được các cụ bô lão mời vào đình hỏi ý kiến xem nên chọn nghề nào là nghề chính cho trai làng. Sau một hồi bàn luận, ý tứ của mọi người muốn chọn nghề mà bảo sao người ta phải nghe vậy, cụ Tả Ao liền bảo vậy mọi người chọn nghề “vít đầu vít cổ thiên hạ”. Mọi người đều vui vẻ đồng ý và nghề cắt tóc của làng Kim Liên ra đời từ đó. Ông Đinh Trọng Thêm (81 tuổi), người 19 năm ròng rã tập hợp, nghiên cứu ghi chép lại lịch sử của làng cho biết: “Làng Kim Liên có rất nhiều nghề nhưng trong đó có 3 nghề giá trị nhất là: cắt tóc, nhuộm vải nâu non và trồng rau muống tiến vua. Các nghề khác đã thất truyền, may mắn còn giữ được nghề làm đẹp cho đời của dân làng Kim Liên”.

Ông Hào đang cắt tóc cho khách


Kim Liên đệ nhất kéo

Những tay kéo lão làng ngày ấy như cụ Phạm Văn Cam, cụ Trịnh Hữu Kỳ, Nguyễn Văn Mùng, ông Nguyễn Đức Hiền, ông Phạm Duy Cốc… đã mang danh tiếng làng đến khắp thiên hạ. Trước cả làng đều theo nghề cắt tóc, có của ăn của để. Dân làng đi làm ăn tứ xứ mang theo nghề truyền thống của làng góp thêm tiếng thơm vang danh gần xa. Hiện nay, nhiều cửa hàng cắt tóc nổi tiếng đất Hà Nội đều thuộc thế hệ con cháu làng Kim Liên. Một trong những người nối tiếp thành công nhất của làng chính là cây kéo vàng Phạm Duy Hào - “Quang Trung đệ nhất kéo”, với những kiểu tóc như đầu đinh lệch, đầu đổi màu... khiến lớp thanh niên một dạo mê như điếu đổ. Ông nội của anh là cụ Phạm Duy Hiền (cụ Đảng) từng được vua Bảo Đại chọn làm thợ cắt tóc riêng cho mình và quần thần. Ngay từ nhỏ, anh đã “bị” ông nội truyền cho nghề cắt tóc. Anh vẫn còn nhớ như in những câu thơ xưa ông nội thường ngâm nga:

Làm thân con gái chẳng biết lo

Thợ tóc không lấy, lấy học trò

Kéo lớn, kéo con dăm bảy bộ

Còn hơn kinh sử dăm bảy kho

Bản thân chuyện duyên phận với cây kéo của Duy Hào cũng đủ viết thành một cuốn hồi ký đầy màu sắc. Sau ngày hòa bình lập lại ở miền Bắc, mô hình hợp tác xã ra đời. Các cửa hàng do cụ Đảng mở trên các phố Hàng Quạt, Hàng Đào, Cầu Gỗ… quy tụ vào hợp tác xã Đồng Tiến do cha anh Hào làm chủ nhiệm. Ngày ấy, thợ cắt tóc muốn làm nghề thì phải thông qua cuộc thi xếp cấp bậc do Sở quản lý ăn uống và dịch vụ Hà Nội tổ chức. Anh Hào đã đỗ ngay thủ khoa khóa thi và được thăng bậc hai. Đi bộ đội, làm công tác đoàn rồi có một thời gian sang Nga nhưng chưa phút giây nào anh rời xa dụng cụ dao, kéo, tông đơ. Về nước, nhớ nghề quá anh làm hòm gỗ ra cắt tóc vỉa hè Quang Trung, cho đến khi con phố bị giải tỏa anh mới về mở cửa hàng tại phố Đào Duy Anh (nay là phố Xã Đàn).

Thiên hạ lắm người vẫn nghĩ cắt tóc tầm thường. Chỉ cần sắm lấy cái gương, ít đồ dao kéo, tông đơ thì ai cũng làm thợ cắt tóc được. Một phần suy nghĩ đó từng ăn sâu vào lớp thanh niên làng Kim Liên với bao mặc cảm nghề nghiệp. Với người thợ cạo chính tông đất Kim Liên như anh Hào thì nghề cắt tóc là nghề cao quý, nghề làm đẹp cho đời, xứng đáng được trân trọng và tôn vinh. Thế hệ thứ 4, Phạm Duy, cậu con trai thứ 2 của anh chưa một lần được dạy nghề nhưng đã làm ông bố giật mình khi tận mắt chứng kiến cậu múa kéo điệu nghệ. “Hổ phụ sinh hổ tử”, anh Hào đang nuôi dưỡng và định hướng thế hệ kế cận họ Phạm với bao niềm mong mỏi và tin tưởng như ý tưởng đã thành hiện thực của việc khôi phục làng nghề thời gian qua.

Ban giám khảo hội thi cắt tóc


Khôi phục làng nghề

Nghề cắt tóc vất vả, độc hại do thường xuyên tiếp xúc với hóa chất nên phần lớn thợ cắt tóc hầu hết là nam không hợp với phụ nữ. Trước, người làng Kim Liên chuyên cắt tóc nam nhưng giờ thì cắt cả đầu nam, đầu nữ. Chỉ học khoảng 3 tháng là người thợ cắt tóc đã có thể kiếm tiền nhưng phải mất từ 2-3 năm để thành nghề. Nghệ nhân làng chọn học viên cũng có những chỉ tiêu riêng của mình. Người học cần phải có năng khiếu và kiên trì. Hai yếu tố quan trọng không thể thiếu là kỹ thuật và tâm hồn nghệ sĩ. Sự trẻ trung, yêu thích cái đẹp sẽ giúp người thợ cho ra đời những tác phẩm tóc nghệ thuật. Có lẽ bởi vậy, người tìm đến học nghệ nhân làng không thiếu nhưng cũng không nhiều người bám trụ được dài hơi!

Cách cầm kéo là cả một sự học hỏi. Người thợ cầm bằng 3 ngón, trong đó 1 ngón khoá kéo, đánh bằng ngón tay cái. Với tông đơ bằng tay thì dùng ngón cái để khoá và bóp bằng 4 ngón sẽ tạo dáng đầu tốt hơn. Dù đã có tông đơ điện thay thế nhưng tông đơ tay vẫn được dùng song song. Nói thì có vẻ đơn giản nhưng để học được cách sử dụng đồ nghề thuần thục đòi hỏi rất nhiều sự nhẫn nại và chú tâm của người học. Thợ giỏi cần đạt được 3 tiêu chí: dáng đứng làm việc; tạo dáng, bắt phom tóc bóng, đẹp; ứng xử với khách.

Thợ làng già hay trẻ đều có chút nghệ sĩ, trẻ trung, khi tiếp xúc tất thảy đều rất vui vẻ và thân thiện! Phải chăng đấy cũng là điểm đặc biệt riêng của thợ kéo đất này?

Anh Hào tiết lộ: “Thợ cắt tóc Kim Liên có ngón nghề gia truyền, chỉ truyền cho con cháu của làng nên chúng tôi có thể phân biệt được đâu là người thợ gốc làng và người đến từ nơi khác”.

Những người thợ từ khắp nơi đổ về dự hội thi cắt tóc tại Đình Kim Liên


Thanh niên làng mặc cảm với nghề nên làng nghề đã có lúc đứng trước nguy cơ mai một, thất truyền. Ý tưởng khôi phục làng nghề được lên kế hoạch thực hiện. Ông Bùi Minh Hoàng - chủ tịch UBND phường Phương Liên cho biết: “Là con dân làng Kim Liên, lên làm chủ tịch phường, cả niềm riêng và chung, tôi đau đáu nỗi lo mất nghề. Cùng với anh Hào, chúng tôi đã tìm lại các tay kéo một thời trong làng giúp đỡ trong việc khôi phục nghề cổ”.

Từ năm 2005, cứ tới dịp lễ hội truyền thống đình - đền Kim Liên, cuộc thi “cây kéo vàng” lại tưng bừng diễn ra với các cuộc thi tài của những tay kéo gốc làng đến từ mọi miền đất nước. Hội thi “làng nghề truyền thống cắt tóc” năm nay khai mạc trong không khí nhộn nhịp, háo hức của đông đảo người dân và những tay kéo về tụ hội. Thi đấu không phải để hơn nhau mà thắng thua, điều quan trọng chính là chia sẻ, học tập kinh nghiệm của những tay kéo lão luyện và góp sức khôi phục lại danh tiếng tay kéo Kim Liên là ấn tượng đẹp nhất. Năm năm nhìn lại, nỗi niềm đau đáu của những nghệ nhân kéo làng dành cho nghề truyền thống đã ít nhiều được vợi bớt, khi lớp thanh niên trong làng đã bắt đầu quay lại với nghề, yêu và sống bằng nghề.

Đi vào làng Kim Liên hôm nay, người ta cảm nhận thật rõ ràng không khí tay kéo hiển hiện dù là 1 góc cắt tóc đầu con dốc hay những cửa hàng treo biển hiệu lấp lánh.

Ai bảo “nghề thợ cạo vốn không có danh”. Chữ danh ấy vốn đã đặt trang trọng trong tâm thức những người biết yêu, biết thưởng nghề kéo Kim Liên bấy lâu nay. Trang trọng trong bia đá khắc yểm mạch hành nghề thợ cạo của cụ tổ nghề địa lý Tả Ao:

Giang san một tráo, gương, lược, dao

Chơi ngông gọt gáy khách anh hào

Giàu thánh tướng ai ta cũng mặc

Vít cổ vua xoay chẳng sợ nào…

Và đang được những thế hệ trẻ của làng viết tiếp những trang vàng trang trọng vào ngày mai.

Thành công đỉnh cao với kinh doanh salon tóc

Nếu bạn muốn phát triển sự nghiệp với thời trang tóc, hãy lắng nghe câu chuyện của Marcel Mancini, ông chủ salon Refresh Day Spa để có cái nhìn toàn diện về lĩnh vực này.

Khi cử nhân chạy xe ôm, cắt tóc
Từ bờm ngựa đến mào gà và bí quyết tạo doanh thu 820 triệu USD của CEO salon tóc

Trên vũ đài thế giới, đỉnh cao vinh quang, theo tạp chí thời trang Harper's Bazaar của Mỹ, phải kể đến các cây kéo vàng như David Mallet Paris (Pháp), Ted Gibson ở New York (Mỹ) và Tracy Cunningham ở Beverly Hills (Los Angeles, California, Mỹ). Song, mỗi thành phố đều xuất hiện những nhà tạo mẫu tóc hàng đầu.


Dân cư khu thương mại Windsor Ontario thuộc cực nam Canada có khoảng 300.000 người. Nơi đây đang ươm mầm cho những tài năng đam mê ngành thời trang tóc. Nếu bạn muốn phát triển sự nghiệp với thời trang tóc, hãy lắng nghe câu chuyện của Marcel Mancini, ông chủ salon Refresh Day Spa để có cái nhìn toàn diện về lĩnh vực này.


Đi lên từ thợ cắt tóc


Cha mẹ Marcel sở hữu một salon tóc tại Amherstburg, một thị trấn nhỏ ở nam Windsor. Cậu bé Marcel từ nhỏ đã giúp bố mẹ quét dọn cửa hàng. Ngoài ra, cậu và em gái thường được bố mẹ dẫn đi tham quan các cuộc triển lãm thương mại ở Toronto.


Có lẽ ý nghĩ trở thành một người thợ cắt tóc giống bố mẹ mình đã len lỏi vào đầu cậu bé. Nhưng đó không hẳn là lựa chọn đầu tiên của cậu. Cậu thích trường học, nhất là các môn khoa học và cơ khí công nghiệp. Nhưng cuối cùng, ở tuổi 18, với số tiền tiết kiệm bố mẹ cho, cậu quyết định học trường làm tóc. Ngay ngày thứ hai đi làm, với kinh nghiệm có được từ tiệm cắt tóc nhỏ của bố mẹ, cậu được tham gia cắt tóc. Và cậu đã nhận được số tiền đầu tiên từ khách hàng với mức giá “sinh viên” bao gồm 1 đôla tiền tip. Ngay sau đó, cậu rời khỏi trường học.

Phát triển sự nghiệp

Marcel luôn lập mục tiêu và nghiên cứu các con số. Ngay khi khởi nghiệp, cậu đã hỏi cha mình: "Một người thợ có thể được trả số tiền cao nhất là bao nhiêu?" Cha cậu trả lời cậu bằng một cái nhún vai. Marcel hiểu rằng cái nhún vai ấy hàm ý giá cắt tóc không ấn định ở một mức nào cả.

Ngay tại thời điểm đó, cậu lên mục tiêu có một salon trong thành phố. Sau khi nghỉ việc ở salon Mona Lisa vào năm 1994, Marcel tham gia vào Salon 510 trên phố Pelissier ở trung tâm thành phố và bắt đầu xây dựng danh sách khách hàng của mình.

Những rào cản trong sự nghiệp

Mọi hoạt động kinh doanh đều có những đỉnh cao và vực sâu. Tại thời điểm Marcel làm, các hoạt động thương mại tại thành phố bị thu hẹp, nhiều salon tóc đóng cửa hoặc chuyển địa điểm. Ông chủ Salon 510 đã thuê thêm một địa điểm ở ngoại ô, bên cạnh tiệm spa Estetica. Theo thời gian, với danh sách khách hàng tăng lên đáng kể, anh trở lại đúng với quỹ đạo làm việc của mình. Nhưng mọi thứ lại đột ngột thay đổi. Vào cuối ngày làm việc, ông chủ thông báo không thể tiếp tục xử lý những căng thẳng và quyết định đóng cửa Salon 510 ngay tại thời điểm đó. Và một dấu mốc trong sự nghiệp chàng trai trẻ tuổi bắt đầu ló rạng.


Một doanh nghiệp phát triển cần có danh sách khách hàng tiềm năng, đội ngũ ngân viên tài năng và một vị thuyền trưởng. Cậu nhận thấy mình đã có trong tay hầu hết những "nguyên liệu" cần thiết, chỉ thiếu một nơi để làm việc. Marcel đã liên lạc với một người bạn làm luật sư nhờ đàm phán với một công ty thanh toán nợ nhằm giữ lại toàn bộ thiết bị, dụng cụ làm việc. Sau đó, anh mở cửa salon trở lại và lấy tên là Mancini khi mới 23 tuổi.

Làm chủ một doanh nghiệp tư nhân, Marcel quan tâm đến các tiện nghi của cửa hàng. Cụ thể, anh lựa chọn ghế ngồi tiện nghi cho khách và nghĩ hướng chăm sóc khách hàng cụ thể. Anh cũng liên tục phát triển kỹ năng lãnh đạo, nghiên cứu bảng lương, thuế má như một doanh nhân thực thụ.

Cuối cùng Estetica chuyển đến phía đông giàu có của thành phố và được thay tên thành Refresh Day Spa. Ông chủ mới khi đó đã tiếp cận Marcel mời liên kết salon tóc với spa vào đúng thời điểm anh đã sẵn sàng. Sau tất cả, anh lại có một lượng khách hàng trung thành. Anh có thể sẽ chỉ tập trung vào tóc, làm việc tại các triển lãm và theo đuổi những đam mê khác.

Cạnh tranh

Một thực trạng diễn ra ở hầu hết các doanh nghiệp nhỏ là một số nhân viên sau khi được đào tạo các kỹ năng làm việc cần thiết nhanh chóng dứt áo ra đi, mở ra những doanh nghiệp có mô hình tương tự cạnh tranh lại với chủ cũ. Khi được hỏi anh có biện pháp gì để ứng phó với sự việc đó, anh cho biết sẽ vẫn chia sẻ ý tưởng. Anh chỉ ra rằng, nếu cư xử tử tế, công bằng và có thái độ điềm tĩnh, chúng ta sẽ vẫn thu hút và giữ chân được khách hàng.

Và để sống đẹp, bạn cũng cần học một số kỹ năng mềm liên quan. Đó là lý do Marcel luôn giữ phong thái phù hợp. Theo anh, những nỗ lực bên ngoài là nhằm giữ cho mình sự tập trung với công việc.

Thu nhập tiềm năng

Thu nhập trung bình của mỗi thợ làm tóc xấp xỉ 14.000 USD/năm. Tuy nhiên, nếu bạn có khao khát, quyết tâm và có chuyên môn như Marcel Mancini, thu nhập 6 con số là điều hoàn toàn có thể đạt được.